W miastach na całym świecie rośnie świadomość znaczenia zieleni miejskiej. Jednym z najbardziej innowacyjnych rozwiązań w tej dziedzinie są parki kieszonkowe. Te niewielkie, ale niezwykle potrzebne przestrzenie zielone, wprowadzają powiew świeżości do miejskich krajobrazów, poprawiając jakość życia mieszkańców i przyczyniając się do zrównoważonego rozwoju miast. Ważną rolę w aranżacjach tego typu założeń pełnią elementy betonowe, które pomagają w organizowaniu przestrzeni.
Co to są parki kieszonkowe?
Parki kieszonkowe to małe, publiczne przestrzenie zielone, zazwyczaj o powierzchni nieprzekraczającej 500 m². Powstają w miejscach, które wcześniej były zaniedbane lub niewykorzystane, takich jak nieużytki, skwery czy tereny przy budynkach. Ich głównym celem jest stworzenie oazy zieleni w gęsto zabudowa-nych obszarach miejskich, gdzie brakuje większych parków i terenów rekreacyjnych. Historia parków kie-szonkowych jest dość długa, bo liczy sobie już ponad 50 lat. W 1967 roku na Manhattanie powstał Paley Park o powierzchni zaledwie 390 m kw. Ta niewielka przestrzeń wciśnięta pomiędzy dwa budynki i mur składa się z zaledwie z kilku drzew, donic z roślinami oraz stolików z krzesłami, a także akcentu architektonicznego w postaci sztucznego wodospadu. Od tego czasu parki kieszonkowe stały się bardzo popularne na całym świecie, także w Polsce. Dziś powstają niczym „grzyby po deszczu” i są najczęściej projektowane zgodnie z zasadami zrównoważonego kształtowania przestrzeni. Stąd poza stosowaniem rodzimej roślin-ności, używa się do ich budowy trwałych, najczęściej betonowych elementów, a także nawierzchni, które przepuszczają wodę do gleby. Jakie korzyści niosą parki kieszonkowe?
Korzyści ekologiczne
Jednym z najważniejszych aspektów parków kieszonkowych jest ich wpływ na środowisko. Te małe przestrzenie zielone przyczyniają się do poprawy jakości powietrza, redukując poziom zanieczyszczeń i zwiększając ilość tlenu w atmosferze. Rośliny w parkach kieszonkowych absorbują dwutlenek węgla i inne szko-dliwe substancje, co pomaga w walce ze zmianami klimatycznymi. Dodatkowo, parki kieszonkowe wspie-rają bioróżnorodność, tworząc siedliska dla różnych gatunków roślin i zwierząt. W miastach, gdzie natu-ralne ekosystemy są często niszczone przez rozwój infrastruktury, takie przestrzenie stanowią schronienie dla lokalnej fauny i flory.
Korzyści społeczne
Parki kieszonkowe mają również ogromny wpływ na życie społeczne mieszkańców miast. Stanowią miej-sca spotkań, rekreacji i odpoczynku na świeżym powietrzu, z dala od zgiełku i stresu miejskiego życia. Badania pokazują, że kontakt z naturą ma pozytywny wpływ na zdrowie psychiczne i fizyczne, redukując poziom stresu, poprawiając nastrój i zwiększając ogólną jakość życia.
Czynniki wodoprzepuszczalności nawierzchni
Należy pamiętać, że tego typu nawierzchnie spełnią swoją rolę tylko w przypadku, gdy płyty i kostki zostaną ułożone na odpowiednim, przepuszczalnym podłożu. Podbudowa powinna być dobrana do warunków geotechnicznych, eksploatacji i zastosowanego odwodnienia. Warstwa podsypki na podbudowie nie powinna być mniejsza niż 3 cm i należy ją wykonać z piasku płukanego o frakcji 0-2 mm lub kruszywa łama-nego 0-5 mm. Ważny jest również sposób wypełnienia spoin i otworów w kostkach – można je wypełnić ziemią, żwirem lub kruszywami łamanymi. Procent powierzchni otwartej, sposób wypełnienia fug i rodzaj podbudowy decydują o wodoprzepuszczalności nawierzchni. W parkach kieszonkowych w przestrzeniach miejskich oprócz dobrze wykonanej podbudowy i podsypki należy zwrócić uwagę na odpowiednie ułoże-nie poszczególnych kostek (nie mogą być ułożone zbyt ciasno lub za luźno) i odpowiednie wyprofilowanie koryta. W przypadku podmokłego terenu wymagane jest zastosowanie warstwy odsączającej. Spoiny po-winny być w całości wyplenione piaskiem płukanym. Dla funkcjonalności i użyteczności nawierzchni kluczowe jest dopasowanie grubości kostki do realnego obciążenia.
Park kieszonkowy w Kielcach
Polbruk, po raz kolejny zaangażował się w projekt Zielony Mecenat Miasta Kielce czyli tworzenia przyjaznej, zielonej przestrzeni publicznej. Kilka lat temu dzięki współpracy powstał Zielony Kącik czyli strefa wypoczynku dla osób oczekujących na przystankach autobusowych, zbudowana przed Dworcem PKP. W 2024 r. zrealizowano nowy projekt, nazwany: Zielone Płuca Kielc – Park Kieszonkowy. Projekt jest realizowany dzięki wsparciu mieszkańców, którzy oddali na niego swoje głosy w ramach Kieleckiego Budżetu Obywatelskiego. Ponad 2 tysiące osób wsparło tę inicjatywę, doceniając potrzebę stworzenia w mieście nowych zielonych przestrzeni.
Naczelną zasadą tworzenia parku kieszonkowego jest dostosowanie zieleni do dostępnej przestrzeni. Dlatego też stworzenie tego typu miejsca nie wymaga praktycznie żadnych przekształceń terenu oraz kosztownych inwestycji. Niewielkie parki mają z założenia wtapiać się w krajobraz miejski, a nie go przekształcać, przez co w ekonomiczny sposób podniosą walory estetyczne miasta oraz zadbają o komfort życia jego mieszkańców. Dziś to naczelny trend w architekturze miast łączący funkcjonalność nawierzchni betonowej wkomponowywanej w zieleń miejską.
W projekcie zastosowane płyty ażurowe Extrano, które łączą trzy cechy: utwardzają powierzchnię, sprzyjają retencji a dzięki swojemu oryginalnemu wzornictwu tworzą unikalny efekt w przestrzeni. Płyta ma kształt kwadratu o boku 50 cm z otworami przypominającymi kłosy zboża. Atutem płyt Extrano jest też grubość, która wynosi 8 cm. Dzięki temu poza pieszymi, mogą się po nich poruszać także samochody o masie do 3,5 tony. Powierzchnia biologicznie czynna płyty to 12%, co pozwala tworzyć nawierzchnię ułatwiającą retencję.